Zato što je čovekova suština određena odnosom njegove svesti prema postojanju, čovekova suština je isto tako transcendentalna kao i suština svesti. Da nije, ne bi mogla da spaja postojanje i svest. Čovek zapravo i spaja i razdvaja svest i postojanje. To može samo zato što je iznad oboje. Samo zato što je iznad oboje on može da razume oboje. Ne može da ima iskustvo spajanja i jedinstva svesti i postojanja bez iskustva njihove razdvojenosti. Kada je čovek svestan ne samo postojanja kao takvog, i ne same svesti o postojanju kao takve, već i sebe samoga kao ključnog činioca koji stoji u odnosu svesti i postojanja, onda je takav čovek potpuno prosvetljen ili ostvaren u svojoj transcendentalnoj suštini.

Jedino učenje koje predstavlja takvu čovekovu suštinu jeste učenje sankhye

Jedina praksa koja na osnovu učenja sankhye sistematski dovodi čoveka do njegove suštine, koja u čoveku spaja svest i postojanje, jeste učenje yoge koje je sakupio Patanjđali u njegovom delu Yoga sutre, ili Izreke o jogi.[2] U njemu se spoj svesti i postojanja naziva samadhi. Reč samadhi na sanskritu doslovno znači ’držati skupa’ ili ’sabranost’. Patanjđali je samadhi definisao kao jedinstvo subjekta i objekta opažanja, svest jedinstva ili transcendentalnu svest, koja nadilazi podele na subjekt-objekt.

 Potpuno ostvareno jedinstvo svesti i postojanja u čoveku događa se kao samadhi.

Ovde ćemo doprineti tom jedinstvu tako što ćemo ga opisati sa svim detaljima, kako se ono događa i spolja i unutar čoveka.

[1] O tome videti u mojoj knjizi „Sânkhya – drevna nuka o prirodi i čovekovoj duši“.

[2] Da bi se ispravno razumeo Patanjđali neophodno je upoznati se sa savremenim prikazom Joga sutri koje je izneo Osho u delu Yoga: The Alpha and the Omega. Tu su izneti najbolji komentari Patanjđalijevih Joga sutri.

IZLAZI IZ ŠTAMPE 10. APRILA 2026.