METAPHYSICA

Smisao izdavačke delatnosti


Čovek stupa u svet mnogovrsnosti, zbrkanosti, delovanja oprečnih sila, uslovljene volje, ograničenih mogućnosti, u negvama nužde, prinuđen da se bori za opstanak, da obezbedi svoje mesto pod nebom, da se potvrdi kao ljudski stvor, da radi, stvara, ostavi potomstvu trag o sebi i da u svim prepletenim fenomenima razotkrije suštinu bića. Počesto on pati, zastranjuje, gubi cilj, svladava ga očaj, besmisao, beznađe, a tanka nit koja ga vezuje za život preti da se pokida. U mitovima starih naroda svet je alegorijski predstavljan kao rastrgunti bog, čiji delovi su na sve strane razbacani u prostoru, što ukazuje na  izgubljeno jedinstvo. Druga alegorija govori o duši koja pati zbog svoje raspolućenosti i žudi za ucelovljenjem.

Pisac iznova sazdaje svet svojim delom; pesnik obnavlja izgubljenu harmoniju; mislilac traga za idejnim jedinstvom, a izdavač vaspostavlja vaseljenu u jedinstvu suštine i forme, u idealno izrađenom primerku knjige. Dakle, izdavač ima mitsku ulogu da iznova oživi ili vaskrsne rastrgnutog ili žrtvovanog boga, da povrati izgubljeno jedinstvo, kao i da ucelovi dušu sveta. Stoga je njegova uloga bezmalo teurgijska, a njegov poziv je magijsko-religijski.

Istinskom izdavaču profit nije motiv, već on izrađuje knjigu kao posvećenik, zaljubljenik, zanesenjak, ili, kako smo ranije spomenuli, tvoreći knjigu, on obavlja sakralnu radnju iznova ucelovljujući dušu sveta i sazdavajući vaseljenu. Jer slovo je tvorački simbol, dok reč u sebi nosi logosnost, ili potku značenja ispletenu od slova, a književno delo je odgonetnuta tajna, milje sveukupnog bivstva, smisao postojanja u ruho knjige odenuto – sazdana vaseljena, kao na primeru Mahabharate, Ramajane, Ilijade, Svetog pisma, Ku’rana, ali i Kalevale, Nibelunga, Parsifala, Don Kihota, Rata i mira, itd. Kad čovek poseduje knjigu, on poseduje smisao, zna prirodu stvari – kakva jeste, kakva je bila i kakva će biti. Kad nam se knjiga nalazi u ličnoj biblioteci, čak i ako je ne čitamo, pruža nam spokoj izvesnosti i toplinu domu. Elektronska knjiga je najobičnija avet i ona otuđuje čoveka od smisla i estetske kulture, jer po svojoj prirodi produbljuje opsenu kojom je svet već začaran, kao prevarno zamajavanje zlodejne zmije. Tek ako je knjiga opredmećena u odgovarajućem materijalu, ona ustanovljuje poredak, smisao i sklad vaseljene.

Knjiga je i Veliko delo, rečeno najčistijim alhemijskim jezikom. Samim tim svaki od učesnika u nastajanju knjige, makar i ne bio svestan toga, uključen je u tvorenje alhemijskog Velikog dela, ili Magnum Opus-a. Veliko delo je sinteza svih kosmičkih sila u smisleno jedinstvo. Čak i ako uzmemo za prihvaćeno da je knjiga objava (judeohrišćanska tradicija), ili je, pak, atribut Boga (islamska tradicija), ovaploćenje knjige u ovoj ravni postojanja je alhemijsko delo kojim se sazdava vaseljena. Ona je esencijalni izraz sveukupnog čovekovog duhovnog bića nastao iz korespondencije sa apsolutnim duhom. Dalje, čak ako se i uzme za prihvaćeno da je knjiga,  samim tim što je satkana od slova, magijski čin, opet je ovaploćenje knjige alhemijsko delo par excellence. Knjiga je dakle suma kreativnih moći misaonog bića što sazdava, to jest daje značenje i svrhu sveukupnom postojanju. Drukčije ne može da bude. Bez knjige bi svet bio inertno, trpno i uspavano postojanje. Stoga je ispravno reći da ona oduhovljuje bivstvo.